Verzekeringsrecht

Nieuwe regels verzekeringsfraude registraties

Nieuwe regels verzekeringsfraude registraties

Een afwijzing van een schadeclaim is al ingrijpend. Maar wanneer de verzekeraar vervolgens spreekt over een registratie wegens fraude, zijn de gevolgen vaak veel groter. Een nieuwe verzekering afsluiten, financiering aanvragen of een bestaande polis voortzetten kan dan lastig worden. De nieuwe regels verzekeringsfraude registraties worden vaak besproken alsof er één nieuwe wet bestaat. In werkelijkheid gaat het om een samenspel van privacyregels, het Protocol Incidentenwaarschuwingssysteem Financiële Instellingen en rechtspraak over de vraag wanneer een registratie gerechtvaardigd is.

Voor verzekerden is vooral dit van belang: een registratie mag niet volgen op basis van een onderbuikgevoel, een onduidelijk dossier of alleen een afwijking in een claim. De verzekeraar moet zorgvuldig onderzoeken, de feiten concreet onderbouwen en aantonen dat opname in een register noodzakelijk en proportioneel is.

Welke registraties zijn er bij een verdenking van fraude?

Het woord ‘frauderegistratie’ wordt vaak gebruikt als verzamelnaam. Toch maakt het veel uit waar iemand is opgenomen. De impact, de kring van partijen die de registratie kunnen raadplegen en de mogelijkheden om daartegen op te komen verschillen per register.

Een verzekeraar kan gegevens vastleggen in een eigen gebeurtenisadministratie of intern verwijzingsregister. Dat is bedoeld voor de eigen organisatie en haar fraudebestrijding. Daarnaast kan opname in het Extern Verwijzingsregister, kortweg EVR, aan de orde zijn. Dit register maakt onderdeel uit van het waarschuwingssysteem binnen de financiële sector. Een EVR-registratie kan daardoor merkbare gevolgen hebben buiten de verzekeraar waarbij het conflict ontstond.

Ook een registratie bij Stichting CIS kan in dossiers een rol spelen. Welke gegevens precies worden verwerkt, voor welk doel en wie deze mag raadplegen, hangt af van de soort registratie. Vraag daarom niet alleen of u ‘geregistreerd’ bent, maar ook in welk register, vanaf welke datum, voor welke duur en op basis van welke feiten.

Nieuwe regels verzekeringsfraude registraties: geen automatische sanctie

De regels zijn in de praktijk strenger geworden door de nadruk op privacy, proportionaliteit en een deugdelijke feitelijke onderbouwing. Dat betekent niet dat verzekeraars fraude niet mogen registreren. Zij hebben een legitiem belang bij het voorkomen en bestrijden van fraude. Maar dat belang geeft geen vrijbrief om iedere twijfel als fraude vast te leggen.

Voor een externe registratie moet sprake zijn van gedragingen die een bedreiging kunnen vormen voor de belangen van financiële instellingen, hun medewerkers of klanten. Bovendien moeten de vastgestelde feiten een zwaardere verdenking dragen dan een gewone, vage verdenking. De verzekeraar moet dus kunnen uitleggen wat er precies is gebeurd en waarom dat als fraude of een relevante integriteitsschending kwalificeert.

Een verschil tussen een offerte en een later ingediende claim is bijvoorbeeld niet zonder meer bewijs van fraude. Hetzelfde geldt voor een onjuiste datum, een onvolledige verklaring of documenten die volgens de verzekeraar vragen oproepen. De context is beslissend. Was er een begrijpelijke verklaring? Is de verzekerde gehoord? Is aanvullend onderzoek verricht? En sluiten de conclusies daadwerkelijk aan op het beschikbare bewijs?

Proportionaliteit is een afzonderlijke toets

Zelfs als de verzekeraar een fraudevoorval voldoende aannemelijk acht, volgt daar niet automatisch uit dat een EVR-registratie nodig is. De verzekeraar moet afzonderlijk beoordelen of de registratie passend is. Daarbij spelen onder meer de ernst van het verwijt, de omstandigheden waaronder het gebeurde, de gevolgen voor de betrokkene en het risico op herhaling mee.

De maximale registratieduur is geen standaardduur. In veel gevallen kan een registratie maximaal acht jaar duren, maar die termijn moet per dossier worden gemotiveerd. Een lange registratie zonder concrete afweging is kwetsbaar. Dat geldt zeker wanneer de gevolgen voor de verzekerde zwaar zijn, bijvoorbeeld omdat het afsluiten van noodzakelijke verzekeringen of het ondernemen ernstig wordt belemmerd.

Wat moet de verzekeraar aantonen?

Een verdenking krijgt pas juridische betekenis als zij steunt op controleerbare feiten. De verzekeraar mag daarbij onderzoek doen, verklaringen vergelijken en deskundigen inschakelen. De wijze waarop dat onderzoek is uitgevoerd, blijft echter relevant. Een rapport met conclusies is niet hetzelfde als bewijs dat die conclusies juist zijn.

In een goed gemotiveerd besluit behoort de verzekeraar duidelijk te maken welke verklaringen, documenten of onderzoeksbevindingen doorslaggevend waren. Ook moet zichtbaar zijn waarom een minder ingrijpende maatregel niet volstaat. Alleen schrijven dat er ‘voldoende aanwijzingen voor fraude’ zijn, is doorgaans te algemeen.

Bij een geschil zien wij regelmatig dat de discussie te snel verschuift naar de vraag of de verzekeraar de uitkering mocht weigeren. Dat is maar één onderdeel. Een afwijzing van dekking en een frauderegistratie zijn juridisch verschillende beslissingen. Een verzekeraar kan een claim afwijzen omdat de schade niet gedekt is, zonder dat daarmee fraude is bewezen. Andersom kan een verdenking van fraude ook gevolgen krijgen voor de verzekeringsovereenkomst. Juist daarom moet ieder besluit apart worden getoetst.

Wat kunt u doen bij een registratie?

Wacht niet af als u een brief ontvangt waarin een registratie, beëindiging van de verzekering of terugvordering wordt aangekondigd. De eerste correspondentie bepaalt vaak de richting van het dossier. Reageer feitelijk en zorgvuldig, ook wanneer de beschuldiging onterecht of emotioneel belastend voelt.

Vraag schriftelijk om een volledig en begrijpelijk overzicht van de verwerking van uw persoonsgegevens. Vraag daarbij specifiek naar het register, de registratiedatum, de voorgenomen of gehanteerde duur, het doel van de registratie, de feitelijke grondslag en de stukken waarop de verzekeraar zich baseert. U kunt ook vragen welke belangenafweging is gemaakt.

Beoordeel vervolgens of het dossier feitelijk klopt. Zijn verklaringen verkeerd weergegeven? Ontbreken er berichten, facturen of foto’s? Is een deskundigenrapport gebaseerd op aannames? Of heeft de verzekeraar geen rekening gehouden met een verklaring die de verdenking kan ontkrachten? Lever relevante stukken zo mogelijk geordend aan en licht per punt toe wat zij bewijzen.

Maak daarna gemotiveerd bezwaar tegen de registratie en vraag, afhankelijk van de situatie, om verwijdering, verkorting of correctie. Een algemeen bezwaar als ‘ik heb niet gefraudeerd’ is meestal onvoldoende. Sterker is een reactie die onderscheid maakt tussen de feiten, de kwalificatie als fraude, de noodzaak van opname en de duur van de registratie.

Als de verzekeraar bij zijn standpunt blijft, kan een klachtprocedure of een procedure bij de bevoegde geschilleninstantie of rechter mogelijk zijn. Welke route passend is, hangt onder andere af van de verzekeraar, de polis, de aard van de registratie en uw positie als particulier of ondernemer. Een klacht bij de Autoriteit Persoonsgegevens kan relevant zijn bij privacyvragen, maar neemt een inhoudelijk geschil over de fraudeverdenking niet altijd weg.

Let ook op opzegging, terugvordering en melding

Een fraudeverdenking blijft zelden beperkt tot een register. Verzekeraars kunnen de verzekering opzeggen, een uitkering weigeren, onderzoekskosten vorderen of andere verzekeringen opnieuw beoordelen. Soms wordt ook melding of aangifte gedaan. Die maatregelen hebben ieder hun eigen juridische grondslag en vereisen dus ook ieder een eigen beoordeling.

Neem een brief over opzegging niet zonder meer voor kennisgeving aan. Controleer wat de verzekeraar precies opzegt, per wanneer en waarom. Bij een terugvordering is van belang welke betaling volgens de verzekeraar onverschuldigd is gedaan en hoe het bedrag is berekend. Wie op alle punten tegelijk reageert zonder de verschillen scherp te houden, loopt het risico dat een belangrijk verweer onderbelicht blijft.

Wanneer is juridische hulp verstandig?

Juridische hulp is vooral verstandig wanneer sprake is van een EVR-registratie, een langdurige opname, een opzegging of een aanzienlijke financiële vordering. Ook als de feiten ingewikkeld zijn – bijvoorbeeld door tegenstrijdige verklaringen, technisch onderzoek of een discussie over de oorzaak en omvang van schade – kan een vroege beoordeling veel verschil maken.

BBS Advocaten staat verzekerden en ondernemers bij in geschillen over verzekeringsfraude en registraties. Daarbij kijken wij niet alleen naar de vraag of de verzekeraar fraude mag aannemen, maar ook naar de kwaliteit van het onderzoek, de privacyrechtelijke eisen, de proportionaliteit en de concrete gevolgen voor u.

Bewaar daarom iedere brief, e-mail, polisvoorwaarde en bijlage vanaf het eerste moment. Een registratie hoeft niet het laatste woord te zijn, maar een overtuigende correctie begint met een dossier waarin de feiten zorgvuldig naast de conclusies van de verzekeraar worden gelegd.