Na een brand, waterschade of inbraak lijkt een expertiserapport vaak het beslissende document in uw schadedossier. Toch kan een verzekeraar een expertiserapport negeren? Het korte antwoord is: niet zomaar. Een rapport is niet altijd juridisch bindend, maar een verzekeraar kan de conclusies ervan ook niet zonder goede reden terzijde schuiven. De inhoud van de polis, de opdracht aan de expert en de kwaliteit van het onderzoek bepalen samen hoeveel gewicht het rapport heeft.
Dat onderscheid is voor verzekerden en ondernemers van groot belang. Een verschil in schadevaststelling kan immers betekenen dat herstelwerkzaamheden niet volledig worden vergoed, voorraadschade onbetaald blijft of een bedrijfsstilstand onvoldoende wordt meegenomen. Juist wanneer de verzekeraar afwijkt van een deskundigenrapport, is het verstandig om kritisch te kijken naar de onderbouwing.
Wanneer kan een verzekeraar een expertiserapport negeren?
Een expertiserapport is een deskundig oordeel over bijvoorbeeld de oorzaak, omvang of waarde van schade. Het rapport kan zijn opgesteld door een expert die de verzekeraar heeft ingeschakeld, door uw eigen deskundige of door deskundigen die volgens de polis gezamenlijk zijn benoemd. Die verschillende situaties maken juridisch verschil.
In het Nederlandse civiele recht geldt als uitgangspunt dat bewijs vrij mag worden gewaardeerd. Dat betekent dat een verzekeraar en uiteindelijk ook een rechter niet in alle gevallen verplicht zijn om de uitkomst van één rapport te volgen. Een rapport is dus niet automatisch het laatste woord. Maar wie ervan wil afwijken, zal wel moeten kunnen uitleggen waarom de bevindingen niet juist, onvolledig of onvoldoende overtuigend zijn.
Een verzekeraar kan bijvoorbeeld vraagtekens zetten bij de gebruikte berekeningsmethode, de informatie waarop de expert zich baseerde of de deskundigheid op een specifiek onderdeel. Ook kan later nieuw bewijs beschikbaar komen, zoals camerabeelden, administratie, hersteloffertes of technisch onderzoek. Alleen zeggen dat de schade te hoog is, of dat een andere expert het anders ziet, is doorgaans geen serieuze motivering.
Hoe sterker het rapport is onderbouwd, hoe moeilijker het wordt om het terzijde te schuiven. Een zorgvuldig rapport beschrijft de opdracht, de aangetroffen situatie, de geraadpleegde stukken, de uitgangspunten, de berekening en de conclusies. Het maakt ook inzichtelijk waar onzekerheden zitten. Dat is iets anders dan een korte schade-inschatting zonder toelichting.
De polisvoorwaarden zijn vaak doorslaggevend
Bij de beoordeling van een expertisegeschil moet altijd eerst naar de verzekeringsovereenkomst worden gekeken. Veel polissen bevatten een regeling over schadevaststelling door deskundigen. Soms staat daarin dat ieder een eigen expert mag aanwijzen. Soms moet de verzekerde vooraf toestemming vragen voor de kosten van een contra-expert. En soms bepalen de voorwaarden dat twee deskundigen samen een derde deskundige aanwijzen als zij het niet eens worden.
Bijzonder belangrijk is de vraag of de polis spreekt over een bindende taxatie of bindende vaststelling. Is daar daadwerkelijk sprake van en is de procedure correct gevolgd, dan kan de verzekeraar doorgaans niet eenzijdig terugkomen op de vastgestelde schadeomvang. Dat kan anders zijn bij ernstige gebreken, zoals fraude, een onjuiste opdracht, een evident rekenfout of een rapport dat op wezenlijke onjuiste informatie rust.
Ook wanneer de expertise niet bindend is, blijven de polisvoorwaarden relevant. Daarin kan bijvoorbeeld staan welke gegevens u moet verstrekken, hoe snel u schade moet melden en op welke basis de schade wordt berekend. Denk aan herstelkosten, dagwaarde, nieuwwaarde of verkoopwaarde. Een deskundige kan een hoog bedrag begroten, maar als de polis een andere verzekerde waarde of beperkte dekking kent, kan dat gevolgen hebben voor de uiteindelijke uitkering.
De expert bepaalt bovendien meestal niet zelfstandig of er dekking bestaat. Een rapport kan overtuigend vaststellen dat een leiding is gesprongen en welke schade daardoor is ontstaan. De verzekeraar kan vervolgens toch een beroep doen op een uitsluiting of een niet-nagekomen polisverplichting. Ook dat beroep moet vanzelfsprekend passen bij de feiten en de voorwaarden.
Een rapport van de verzekeraar is niet onaantastbaar
In de praktijk wordt de eerste expertise vaak uitgevoerd in opdracht van de verzekeraar. Dat maakt het rapport niet waardeloos, maar het is verstandig om te beseffen dat de opdracht doorgaans door de verzekeraar wordt geformuleerd en betaald. De expert moet onafhankelijk en zorgvuldig handelen, maar u hoeft een schadebedrag of oorzaakconclusie niet zonder meer te accepteren.
Lees het rapport daarom niet alleen op de eindconclusie. Controleer of alle beschadigde zaken zijn opgenomen, of foto’s en offertes correct zijn gebruikt en of de expert rekening heeft gehouden met indirecte schade die onder uw polis kan vallen. Bij ondernemingen verdienen voorraadadministratie, omzetgegevens, vaste lasten en de periode van bedrijfsstilstand vaak extra aandacht. Een onvolledige opname aan het begin van het dossier werkt lang door.
Vraag ook om inzage in de stukken waarop de expert zijn oordeel baseert als die stukken niet zijn meegestuurd. Als een expert stelt dat bepaalde schade al bestond, is het redelijk om te vragen waarop die conclusie berust. Bij een technisch oorzaakonderzoek kan het nodig zijn om de onderzoeksvraag, meetgegevens en gemaakte foto’s te beoordelen. Algemene bewoordingen als ‘waarschijnlijk’ of ‘niet uit te sluiten’ zijn niet altijd voldoende voor een verstrekkende afwijzing.
Contra-expertise kan het verschil maken
Bent u het niet eens met de vaststelling, dan kan contra-expertise een passende stap zijn. U schakelt dan een eigen deskundige in die de schade en, waar nodig, de oorzaak opnieuw onderzoekt. De kosten van die deskundige worden bij veel schadeverzekeringen geheel of gedeeltelijk vergoed, ook wanneer de uiteindelijke schade-uitkering lager uitvalt dan u had gehoopt. De precieze regeling verschilt per polis.
Wacht daar niet te lang mee. Laat beschadigde zaken, een bouwkundige situatie of technische sporen bij voorkeur vastleggen voordat herstel, opruiming of vervanging plaatsvindt. Soms is direct herstel noodzakelijk om verdere schade te voorkomen. Maak dan uitgebreide foto’s en video’s, bewaar offertes, facturen en beschadigde onderdelen waar dat redelijkerwijs mogelijk is. Informeer de verzekeraar over de noodmaatregelen en geef hem gelegenheid om de situatie zelf te beoordelen.
Contra-expertise is geen automatische oplossing. Twee rapporten kunnen lijnrecht tegenover elkaar staan, terwijl beide deskundigen zorgvuldig hebben gewerkt. In dat geval is een gezamenlijke bespreking, aanvullende expertise of een derde deskundige vaak zinvoller dan alleen over en weer bedragen noemen. Het doel moet blijven om de feitelijke schade betrouwbaar vast te stellen, niet om een rapport te vinden dat uitsluitend de eigen positie bevestigt.
Wat doet u als de verzekeraar van het rapport afwijkt?
Vraag de verzekeraar eerst schriftelijk en concreet om uitleg. Welk onderdeel van het rapport wordt niet gevolgd? Welke feiten of polisvoorwaarden rechtvaardigen dat? Is er een ander rapport, vraag dan om een volledige kopie daarvan. Een heldere reactie voorkomt dat een inhoudelijk meningsverschil verandert in een discussie op basis van aannames.
Leg vervolgens uw eigen standpunt vast met stukken. Denk aan de polis, correspondentie, het rapport, foto’s, aankoopfacturen, hersteloffertes, administratie en verklaringen van betrokkenen. Maak daarbij onderscheid tussen de oorzaak van de schade, de omvang van de schade en de dekking. Die onderwerpen worden in verzekeringsdossiers nogal eens door elkaar gehaald, terwijl voor ieder onderdeel ander bewijs nodig kan zijn.
Accepteer ook niet te snel een slotuitkering als u daartegen inhoudelijke bezwaren hebt. Een aanbod kan worden gepresenteerd als praktisch of redelijk, maar kan gevolgen hebben als u ermee instemt tegen finale kwijting. Dat betekent meestal dat u later geen aanvullende aanspraak meer kunt maken. Vraag bij twijfel eerst om bedenktijd en laat beoordelen wat u precies prijsgeeft.
Komt u er niet uit, dan kan juridische bijstand helpen om de polisvoorwaarden, de rapporten en de onderbouwing van de verzekeraar in samenhang te beoordelen. BBS Advocaten staat uitsluitend verzekerden bij in verzekeringsgeschillen en kan scherp beoordelen of een beroep op een expertiserapport, uitsluiting of schadeberekening standhoudt.
Een expertisegeschil vraagt om tempo, maar niet om haastige concessies. Bewaar uw stukken, stel gerichte vragen en laat een onduidelijk of eenzijdig rapport tijdig toetsen. Daarmee houdt u grip op een dossier waarin de financiële gevolgen vaak groter zijn dan het eerste schadebedrag doet vermoeden.
